سندرم پای بیقرار؛ چه میتوان کرد؟
فرد مبتلا احساس ناخوش آیندی در پاها، دستها یا قسمت های دیگر بدن دارد و با حالتی وسواسی نیاز دارد تا قسمت مبتلا (معمولا پاها) را جرکت بدهد تا از این بی قراری ، اضطرار و تمایل شدید به حرکت دادن پاها رهایی پیدا کند. به دلیل همین اجبار به حرکت پاها است که به ان سندرم پای بی قرار میگویند. از شکل های دیگری که این سندرم میتواند خود را بروز دهد میتوان به حالاتی نظیرسنگینی در اندام، درد، گزگز و مور مور، احساس حرکت حشره روی پوست، خارش، برق گرفتگی، سوزش، گرفتگی عضلانی و یا کشیدگی اشاره کرد. بر خلاف نام این سندرم، اضطرار به حرکت محدود به پا نیست و دست ها یا قسمت های دیگر بدن هم ممکن است درگیر شوند. حرکات بیاختیارو مدام اندامها حین خواب میتواند کیفیت مطلوب خواب را کاهش دهد و تمامی عرارض خواب بد را بوجود بیاورد؛ عوارضی مانند خستگی در مدت روز، بی حوصلگی، کج خلقی و حتی در موارد شدید تر سندم درد مزمن.
خانم ها دو برابر آقایان مبتلا می شوند ولی حتی کودکان در مقابل آن مصون نیستند و میلیون ها نفردرجهان به آن مبتلا هستند.
به این حالت سندرم می گویند و نه بیماری، زیرا علت اصلی آن تا به امروز ناشناخته است. با این حال به نظر می رسد برخی از عوامل نقش موثرتری داشته باشند. مهمترین آنها عبارتند از:
ـ کم خونی ناشی از کمبود آهن
– برخی بیماری های مزمن مانند دیابت، پارکینسون، نارسایی مزمن کلیه، آرتریت روماتویید، بیماری های نورولوژیک مانند نوروپاتی
ـ کاهش دوپامین
ـ وراثت وعوامل ژنتیک
ـ بارداری به ویژه طی آخرین ماهها
-عوارض برخی داروها مانند: آنتیهیستامینهایی مثل دیفن هیدرامین ، داروهای ضد تهوع مانند متوکلوپرامید، داروهای روان پریشی یا افسردگی مانند فلوکستین یا آمی تریپتیلین، داروهای ترامادول و لووتیروکسین
ـ سن بالا
بیماری های ستون فقرات
ـ حالت هایی که باعث افزایش اضطراب و استرس فرد می شود مانند عوامل محیطی (سر وصدا، محیط کارو غیره) بیماری های روان و سندرم ترک داروها یا مواد مخدر (مجموعه علائمی که به دنبال قطع یا کاهش دوز داروها و مواد مخدر تظاهر مییابند)
ـ استفاده بیرویه از ترکیبات محرک اعصاب مانند؛ الکل، کافئین و موادی مانند رد بول.
اگر علت بیماری با پی گیری پزشک متخصص معلوم شود درمان محتمل است مانند کم خونی در اثر کم بود آهن. در موارد ژنتیک، که میتواند علت ۵۰% از موارد باشد یا سایر موارد که علتی برای آن پیدا نمی شود درمان به صورت درمان علامت هایی است که بیمار را آزار می دهد.
تشخیص:
تشخیص سندرم پای بیقرار روندی نسبتا ساده است بر اساس شرح حال اضطرار بیمار به حرکت اندام در موقع بی حرکتی (مانند خواب یا نشستن طولانی) بهبود علایم با حرکت دادن پاها و بدتر شدن آن در شب یا استراحت است. آزمایش خون و نوار عصبی (الکترومیوگرافی) و مشاوره با سایر پزشک ها میتواند موارد ثانویه مانند بیما ری های ستون فقرات یا کم خونی را مشخص کند. سعی کنید قبل از مراجعه به پزشک نکاتی را یادداشت کنید مانند؛ تاریخ شروع، مدت بی قراری پاها، چه زمان هایی بدتر است، عوامل بهتر کننده و بدتر کننده علایم، سابقه خانوادگی.
درمان:
در صورت عدم درمان دربسیاری موارد با گذشت علایم بدتر می شود. بسیار عادی است که در این بیماری علایم نوسان داشته باشند و هفته ها یا ماه ها هیچ علامتی دیده نشود. در مواردی که ثانویه به بیماری خاصی است مانند دیابت، درمان سندرم پای بی قرار درمان بیماری اولیه است. گاهی با قطع داروی خاصی بیماری بهبود کامل پیدا می کند. در سایر موارد درمان بر طرف کردن یا کاهش علایم ازار دهنده است. بیمار با جابهجایی اندام آزرده به شکل گذرا و موقت احساس راحتی می کند. در درمان این سنرم باید هم زمان به مشکلات جسم و روان توجه شود.
در درمان این مشکل ممکن است از روش های زیر استفاده کنیم:
بهداشت خواب: این سندرم خواب فرد را مختل میکند و عوارض بی خوابی هم اضافه می شود. مواردی وجود دارد که با رعایت کردن آنها میتوانیم خواب بهتری داشته باشیم تا عوارض کم خوابی در ما کم شود (لطفا به قسمت بهداشت خواب مراجعه کنید).
ـ مصرف مکمل هایی مانند آهن، منیزیم، ویتامین های ,C Dو E با نظر پزشک
ـ کاهش مصرف کافئین و قهوه و سایر مواد محرک
– ورزش به شکل مستقیم علامت ها را کم می کند، احساس خوبی به بیمار می دهد و با بهبود خواب به کاهش علایم کمک می کند.
یوگا و ورزش های کششی: به نظر می رسد یوگا با بهبود روحیه و خواب و کم کردن استرس باعث کم شدن علایم سنرم بی قراری پا می شود.
ـ ماساژو حمام گرم
داروها: مانند داروهای پارگینسون (دوپامین)، گاباپنتین، بنزودیازپین ها مانند کلونازپام، بروفن داروهای مخدر مانند کدئین و ترامادول
طب سوزنی
بستن پا با باند کشی
رفتار درمانی و درمان از طریق گفتگو
تطابق و پذیرش:
این سندرم معمولادر طول زندگی با فرد مبتلا هست بنابر این باید استرتژی تطابق داشته باشید.
- به فامیل، دوستان و همکاران شرایط خود را بگویید تا موقعیت شما را متوجه شوند و بهتر شما را درک کنند.
- سعی نکنید در مقابل حرکت دادن پا ها مقاومت کنید.
- در صورت لزوم از مشاوره روان شناس و روان پزشک برای رفتار درمانی استفاده کنید.
- دفتر یادداشتی داشته باشید ودر آن داروها و چیزهایی که باعث بهبود یا بدتر شدن خواب و علایم شما می شود یادداشت کنید و با پزشک خود در میان بگذارید.
- روز خود را با کشش و ماساژ شروع کنید و به پایان ببرید.
- کمک بگیرید: با شرکت در گروه هایی که به همین مشکل دچار هستند می توانید مشکلات و راه های تطابق را با یکدیگر در میان بگذارید و از تجربیات یکدیگر استفاده کنید.
